Rościszewo,sierpecki,mazowieckie,Polska

Z Wiki Kielakowie.pl
Przejdź do nawigacjiPrzejdź do wyszukiwania

Rościszewo - osada będąca siedzibą gminy położona przy trasie Bieżuń — Sierpc. Najstarsze zapisy nazwy pochodzą z połowy XV wieku. W jednym z opracowań naukowych brzmią one: in villa Rosczyschewo (1449), de Rosczyschewo (1462) i Rosciszewo (1578).

Jest to nazwa zaliczana do kategorii dzierżawczych, pochodzi od imienia Rościsz, a to z kolei od dłuższej wersji tegoż imienia — Rościgniew lub Rościsław.

Ciekawostką nazewniczą jest to, że ta nazwa dzierżawcza przetrwała wieki w formie nie zmienionej. Została utworzona za pomocą formantu -evo, a dokładniej od obocznej wersji tego formantu -ovo dodawanego po spółgłoskach miękkich (spółgłoska „sz” także była miękka).

Była to więc własność Rościsza. Natomiast nazwa osobowa Rościsz jest spieszczonym skróceniem znanego dwuczłonowego imienia Rościsław (lub Rościgniew). Analogicznie: Bronisław > Bronisz, Bogusław > Bogusz, Gniewomir > Gniewosz, Godzimir > Godzisz, Miślisław > Myślisz (por. nazwę wsi Myślin).

Leżąca w pobliżu Lipniki bierze swoją nazwę od fizjograficznych właściwości tej okolicy; analogicznie: Dębnica, Glinica, Grabowiec, Mokrsko, Zabłocie, Przewodowo (za wodą). „Lipniki” to nazwa wspólna z nazwą wsi.

Z Rościszewem i okolicznymi miejscowościami: Lutocinem, Lipnikami, Polikiem, Wrześnią, Felcynem, Jonnem związana jest legenda, która mówi, że 4 lipca 1410 r. tędy podążało rycerstwo księcia Janusza (Starszego), Władysława Jagiełły i Wielkiego Księcia Witolda pod Grunwald.

Z tą legendą częściowo polemizował M. Przedpełski, który dowodził, że wojska Jagiełły szły innymi drogami — przez Raciąż, Radzanów, Spychów (Gołuszyn) i dalej na północ.

Ziemie rościszewskie wówczas były własnością rycerstwa i wielkich ziemian z herbu „Junosza”. Najstarsze zapisy wymieniają najczęściej niejakiego „Ziemaka” — człowieka porywczego.

Wracając do osoby wspomnianego „Ziemaka”, warto, ze względu na pradzieje Rościszewa, przytoczyć jeszcze parę informacji o rodzie spod herbu „Junosza”.

Niejaki Terencjusz (in. Ziemiuk, Ziemak) miał „za sobą” siostrę Aleksandra, księcia mazowieckiego. Zygmunt Rościszewski był scholastykiem wileńskim i kanonikiem krakowskim. Wojciech Rościszewski wydał córkę za Mościńskiego (stąd nazwa wsi Mościska — przyp. aut.). Rozesław Rościszewski miał 9 synów: Tomasza (w zakonie), Wojciecha — urodzonego w Borkowie, filozofa i teologa, zmarł w 1619 r. w Sandomierzu; Michała — także ur. w Borkowie — pułkownika, który w Sierpcu do obrazu Matki Boskiej dał szczerozłoty łańcuch z krzyżykiem z 12 diamentami, potem wstąpił do zakonu św Franciszka; Adam Rościszewski był kasztelanem raciążskim; Jan Rościszewski; Jan Zygmunt Rościszewski — był chorążym zawkrzańskim. Z tym rodem spokrewniony był tez ród Borkowskich, Zawadzkich, Sieprskich. W I pol. XVIII wieku właścicielem był Ignacy Jeżewski, generał wojsk polskich. Zmarł w Ugoszczu w 1852 r. 111 (por. nazwę Jeżewo).

Od imienia Rościsław, a także od imienia żeńskiego Rościsława oraz formy Rościgniew (skrócona postać — Rostek) powstała nazwa wsi Rostkowice w pow. płockim i Rostkowo.

Źródła

1. Wiktor Mieszkowski, Bieżuńskie Zeszyty Historyczne 20, 163-258

2. Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu Rościszewo