Kielakowie.pl

podróże naszej rodziny w czasie

Pochodzenie nazwiska Kielak

Ujęcie historyczno-etymologiczne autorstwa doktora Zbigniewa Kaźmierczyka



1. Nazwisko pochodzące od nazwy miejscowości zawierającej podstawę -kiel, na przykład Kielno. Od nazwy Kielno mogło powstać nazwisko Kielak w rezultacie wyparcia formantu -no przez formant oznaczający mieszkańca danego miasta -ak.
W wariancie pośrednim nazwisko Kielak mogło powstać od miejscowości Kielno za pośrednictwem nazwiska Kielniak utworzonego w regularnym procesie powstawania wyrazów pochodnych (derywacja regularna). W ciągu nazw Kielno - Kielniak, Kielak powstał w rezultacie tendencji do skracania wyrazów pochodnych w procesie słowotwórczym (derywacja dezintegracyjna). Stało się tak za sprawą formantu -ak, który spowodował zanik formantu -no w wyrazie Kielno=Kielak jak również głoski -ni w nazwisku Kielniak=Kielak (jest to aktywność przez zmiękczenie; -ak miękcząc podstawę słowotwórczą powoduje wypadnięcie również miękkiej cząstki -ni , ponieważ dwie miękkie cząstki nie są potrzebne, zostaje -ak miękczący skuteczniej).
W nazwisku Kielak formant -ak może oznaczać nie tylko mieszkańca Kielna, ale także ziemi kielnieńskiej. Podobnie jak Krakowi-ak oznacza mieszkańca Krakowa jak również mieszkańca najbliższych okolic. Kielno, ziemia kielnieńska to okolica nad jeziorem niedaleko Wejherowa.
Wymieniane w 1323 roku jako Kelne, inter Kelnam. Kaszubskie: Kielno.
Nazwa toponimiczna od wyrazu kieł, gwarowe kło = poręba leśna. Czyli Kielno to osada powstała na obrzeżu poręby leśnej ( kło - kieł - Kielno). Zatem Kielak (nazwisko odnotowane w roku 1630) to mieszkaniec miejscowości powstałej przy porębie leśnej lub jej okolicy.
(Można dodać, że proces skracania wyrazu pochodnego widoczny w nazwisku Kielak zachodzi w nazwiskach z rozmaitymi formantami, np. -ski: Wadowice - Wadowicki - Wadowski).

2. W drugim wariancie, jako nazwisko patronimiczne, Kielak może się wywodzić z celtyckiego imienia Kilian (Kielian). Wskutek zastąpienia formantu -an przez -ak powstało nazwisko syna Kiliana. Formant -ak oznacza w tym przypadku nie miejsce, ale przodka, -ak = syn Kiliana. W podstawie słowotwórczej kil przeszło w kiel w procesie obniżenia artykulacyjnego: i : e (-i zachowało funkcję zmiękczania ustępując -e). Podleganie samogłosek procesowi obniżenia artykulacyjnego jest dobrze udokumentowanym procesem fonetycznym.
Kilian oznacza: mnich lub mały bojownik, rycerz.

3. Podstawa kiel w nazwisku Kielak może pochodzić również od wyrazów zaczynających się na kiel, na przykład kieł lub kielich. Powstały od nich takie nazwiska jak Kiela (1440), Kielac, Kielać, Kielak (1630). W tym wariancie nazwisko Kielak pochodziłoby od podstawy oznaczającej ząb boczny lub kielich.

4. Według doktora Łukasza Maurycego Stanaszka z Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie bardzo możliwe jest również iroszkockie pochodzenie rodziny, gdyż Kielanami, Kielakami nazywano potocznie osadników szkockich, czcicieli św. Kiliana.



Kontakt

    email image Jeśli masz jakieś pytania lub komentarze dotyczące informacji na tej stronie, prosimy o kontakt.

Informacje administratora

Mam nadzieję, że spodoba się Państwu nowa szata graficzna strony Kielakowie.pl Proszę nie prosić o szczegółowe badania na temat Twojej rodziny.